Exoten houden en kweken

Planten- of diersoorten die op de Europese lijst met zorgwekkende invasieve exoten staan, mogen in Vlaanderen niet worden gehouden, gekweekt, vervoerd, gebruikt of uitgewisseld. Eigenaars moeten ervoor zorgen dat de soort zich niet kan voortplanten. Het is daarnaast ook verboden om invasieve exoten te importeren, te verhandelen of ze vrij te laten in de natuur.

Afwijkingen op de verbodsbepalingen
Natuur en Bos kan een afwijking verlenen op het algemene verbod om zorgwekkende invasieve exoten te houden. Zo’n afwijking kan verleend worden in functie van:

• Onderzoek
• Geneeskundig gebruik
• Ex situ bewaring (het behoud van soorten buiten hun natuurlijke habitat)
   

Eventuele afwijkingen op het importverbod behoren tot de bevoegdheid van de federale overheid. Afwijkingen op het handelsverbod kunnen alleen door de Europese Commissie worden toegestaan.

Natuur en Bos kan ook een afwijking verlenen voor het houden van dieren afkomstig uit beheer. Deze afwijking kan worden aangevraagd door zoo's en opvangcentra. Deze afwijking wordt enkel verleend onder strikte voorwaarden, zoals strikte maatregelen om voortplanting en ontsnapping te voorkomen. Bij de aanvraag dient een noodplan te worden toegevoegd. Elementen die in het noodplan moeten worden opgenomen zijn raadpleegbaar in het document 'Toelichting noodplan IUS'. Deze afwijking is gekoppeld aan een jaarlijkse rapportering. Hiervoor dient het sjabloon 'Rapportering opvang IUS' te worden gebruikt. Met deze afwijking kunnen invasieve uitheemse soorten worden gehouden, vervoerd en uitgewisseld met andere entiteiten die deze afwijking verkregen hebben. De afwijking is geldig voor 3 jaar maar kan te allen tijde wordt ingetrokken als gevolg van onregelmatigheden. Verkrijgen van deze afwijking impliceert eveneens rekening houden met potentiële bioveiligheidsmaatregelen rond ziekten en zoönosen gerelateerd aan deze soorten. Deze informatie is terug te vinden in onderstaande paragraaf 'Te nemen bioveiligheidsmaatregelen'. Voor bepaalde soorten worden ook specifieke vereisten opgelegd om aan al de nodige maatregelen te kunnen voldoen, zoals bv wasbeer.
 

Heel wat mensen willen een uitheemse diersoort als huisdier houden. Het gaat bijvoorbeeld om alpaca’s, chinchilla’s of bepaalde types slangen of hagedissen. Niet elke uitheemse soort is echter toegelaten als huisdier.

• Voor meer informatie over het houden van specifieke dieren kan u terecht bij de huisdierwijzers.
• U mag alleen zoogdieren houden die op de positieve lijst van de Vlaamse overheid staan. 
• U mag alleen reptielen houden die op de positieve lijst van de Vlaamse overheid staan. Wilt u toch een reptiel houden dat niet op de lijst staat, dan moet u een erkenningsaanvraag indienen. Alleen als u kunt bewijzen dat u uw reptiel al had voor de lijst werd opgesteld – op 1 oktober 2019 –, kunt u een uitzondering krijgen.
• U mag alleen exotische vogels, vissen, amfibieën, zoogdieren, reptielen en ongewervelden houden als ze niet kunnen ontsnappen en als ze niet op de lijst van invasieve, uitheemse soorten staan. Als u uw dier al had voor het in de lijst werd opgenomen, mag u het houden op voorwaarde dat het zich niet kan voortplanten.
• Voor de EU zorgwekkende invasieve uitheemse soorten kunnen ook als huisdier worden gehouden. Hiervoor dient een specifieke afwijking te worden aangevraagd. Dit is enkel mogelijk als het dier reeds werd gehouden voor het op de lijst kwam te staan. Andere maatregelen zoals verbod op kweek, gebruik, export,... blijven van toepassing.
• Huisdieren, uitheems of inheems, mogen nooit worden vrijgelaten in het wild. Indien het dier niet meer kan gehouden worden dient het naar een asiel te worden gebracht of een andere oplossing voor worden gezocht. Sommige huisdieren, gaande van vissen tot zoogdieren, hebben een levensduur van tientallen jaren in gevangenschap, wees je hiervan bewust voor je een dier aanschaft.
   

Tot slot moet u ook rekening houden met de federale CITES-regelgeving, die bepaalt welke bedreigde diersoorten in België gehouden, gekweekt en verhandeld mogen worden.